Athene, stad van dag en nacht

Mensen die er in de jaren tachtig of negentig zijn geweest, deinzen spontaan terug wanneer je de naam ‘Athene’ uitspreekt – hun herinneringen van rumoerige, met roet besmeurde straten, in olijfolie drijvende rode snapper en een in smog verhulde Acropolis zijn nog niet verteerd. Maar in tien jaar tijd heeft de stad een grondige makeover ondergaan. Akkoord, het Atheense verkeer is nog steeds chaotisch – ‘chaos’ is niet voor niets een Grieks woord – maar ondanks de economische crisis hebben de Grieken hun hospitalityscene grondig op punt gesteld.

Tekst en fotografie: Dieter Moeyaert

Uitzicht-Athene-3.jpg

Delen

Een economische crisis sluit veel deuren, maar opent er ook een paar. Waar kan een Griek nog geld verdienen? In de horeca. Griekenland blijft een trekpleister voor toeristen, en daar plukt de hospitalityscene de vruchten van. Downtown Athene (ruwweg de driehoek tussen het door Griekse protesten beroemde Syntagmaplein, het Omoniaplein en Monastiraki) vind je een hoop topzaken op een kluitje, waaronder twee bars die tot de World’s 50 Best behoren.
“De moderne Griekse hospitalityondernemer heeft zijn ogen de kost gegeven in het buitenland, en investeerde vervolgens stevig in zijn of haar zaak”, vertelt Fani Spyridaki, mede-eigenares van de opmerkelijke Noel-bar, een kleurrijk etablissement waar het hele jaar door kerst wordt gevierd. “En iedereen werkt samen. Vroeger was het hier elk voor zich, maar nu delen we onze ideeën en komen we bij elkaar over de vloer. Het is in ons belang dat onze collega’s het goed doen, en het is in hun belang dat wij goed draaien.”

De buurt rond de Kolokotronistraat, waar de meeste bars zich bevinden, op een steenworp van het centrale Monastirakiplein, was niet altijd zo populair als vandaag. Thanos Prunarus, die in 2009 de eerste Atheense craft cocktail bar van de nieuwe lichting opende met Baba Au Rum, herinnert zich een tijd waarin hier maar één cafeetje was. “Een muziekbar”, mijmert hij. “Piepklein, en dus altijd gevuld tot de nok, maar wat een sfeer. Het was ook mijn favoriete café. Gazi en Psiri waren toen de wijken waar iedereen uitging, maar ik heb altijd geloofd in deze buurt. Mensen verklaarden me gek toen ik hier een bar wilde openen.”

Syntagmaplein

Vakmanschap

Baba Au Rum was de eerste bar in Athene waar craft cocktails, dus cocktails die samengesteld worden met handgemaakte, uitgekiende ingrediënten, een podium kregen. Hoewel die aanpak veel intensiever is, zowel qua tijd als qua financiële investering, hadden Thanos en zijn team meteen de wind in de zeilen. “Cocktails waren in 2009 vooral nog een kwestie van snel gewin”, stelt hij. “Horecauitbaters zagen makkelijk geld, kwaliteit was bijzaak. Het bartendersteam dat ik toen had samengesteld, was vrij bekend in het Atheense uitgaansleven, en we draaiden vanaf dag één op volle toeren.”

Één van Thanos’ bartenders, Dimitris Kiakos, opende The Gin Joint in 2011, waarmee hij meteen internationaal scoorde, onder meer op Cocktails & Spirits in Parijs. Net als Baba Au Rum was TGJ een kweekvijver voor getalenteerde bartenders, met Nikos Bakoulis en Vasilis Kyritsis als mooiste voorbeeld. Dit dynamische duo leerde elkaar kennen achter de bar in The Gin Joint, en opende Clumsies in 2014, samen met drie andere partners. Met hun experimentele benadering tot cocktails (op de tweede verdieping van de bar vind je een klein laboratorium, met onder meer een sous-videmachine, een rotavapor en een centrifuge), gekoppeld aan een speels gevoel voor humor (Spreading Clumsiness all over the world is hun centrale slogan) stuwden The Clumsies Athene op het voorplan van de cocktailwereld. Ze bestormden de World’s 50 Best-lijst met hun inventieve cocktails, vol gedroogvriesde, gecentrifugeerde en geredistilleerde ingrediënten, en staan er momenteel op de zesde plaats.

 Nikos Bakoulis en Vasilis Kyritsis - The Clumsies

Nikos Bakoulis en Vasilis Kyritsis - The Clumsies

 Thanos Prunarus - Baba au Rum

Thanos Prunarus - Baba au Rum

Filoxenia

Maar volstaan de experimentele benadering van The Clumsies, het warme onthaal in The Gin Joint en de internationale klasse van Baba Au Rum om het succes van de Atheense cocktailscène te verklaren? Er speelt nog een x-factor. “Grieken hebben iets bijzonder, wat wij filoxenia noemen”, legt Thanos uit. “Filos is Grieks voor ‘vriend’, en xenia betekent ‘vreemd’. Samen vormt het ‘de liefde voor een vreemdeling’.” Gastvrijheid, met andere woorden. “Van in de oudheid, en dat bleef een trouwe Griekse traditie tot ver in de jaren zestig,” gaat Thanos verder, “was het de gewoonte dat je een vreemdeling bij je thuis uitnodigde en hem of haar een maaltijd en onderdak gaf, hoe weinig je zelf ook had. Ik heb dit nog meegemaakt in Kreta, lang geleden. Hier in Athene, een moderne stad, is het gebruik weggedeemsterd, maar filoxenia blijft toch een essentieel onderdeel van de Griekse spirit. Het is iets wat je hebt, of niet. Je kunt het niet leren, je kunt er niet aan werken. Ik geloof dat de Grieken van nature uit erg vriendelijke mensen zijn.”

“Veel mensen van over de hele wereld vragen me naar het succes van de Griekse hospitalityscène”, vult Vasilis Kyritsis aan. “Dat betekent dat we hier toch íéts goed doen (lacht). Cocktails maken deel uit van de ervaring, maar het is lang niet het belangrijkste van wat wij in aanbieding hebben. Grieken doen er alles aan om het hun gasten zoveel mogelijk naar hun zin te maken.”

Martini-Dinner-Athene.jpg

Crisis

En dan zitten we nog met de spreekwoordelijke olifant in de kamer: die crisis. Waar je ook gaat in Athene, zowel ‘s morgens, ‘s middags als ‘s avonds, zijn koffieshops, restaurants en bars aardig gevuld. Hebben mensen dan nog zoveel uit te geven? “Onlangs zat hier een koppeltje aan de bar”, vertelt Fani. “Ze hebben één glas wijn besteld, voor een hele avond, omdat ze maar vijf euro konden besteden. Zie je: Mediterraanse mensen geven nog liever hun laatste vijf euro aan een glas wijn, dan dat ze alleen thuis gaan kniezen over hun problemen. De meeste Grieken zijn bang voor de toekomst, maar ze blijven uitgaan, en dragen samen hun angst. Eenzaamheid is geen oplossing. Je hebt inspiratie nodig om een oplossing te vinden, en een lekkere cocktail of een mooie maaltijd kan je dat geven.”

Late-Night-Drink.jpg